Piekary Śląskie

DABRÓWKA WIELKA

    W skład miasta wchodzi od 1975 roku. Zajmuje powierzchnię 857 ha i liczy 4251 mieszkańców (dane z 1998 roku). Najstarsze ślady pobytu człowieka na tym terenie pochodzą z neolitu( 4000-1800 lat p.n.e.) Dąbrówka jako wieś istniała już od XIII wieku. Pierwsza historyczna wzmianka o tej osadzie pochodzi z 4 października 1277 roku, kiedy biskup krakowski Paweł z Przemankowa odłączył wieś od parafii św. Małgorzaty w Bytomiu i przyłączył ją do nowo utworzonej parafii św. Piotra i Pawła w Kamieniu.

    Już w XIV wieku na terenie Dąbrówki prowadzono eksploatacje rud srebra i ołowiu, a w wieku XIX powstały kopalnie rud żelaza i cynku. Zabudowania przemysłowe Kopalni Rozalia z XIX wieku zachowały się do czasów obecnych i stanowią zabytek techniki. Na północ, nad Krynicą istniał obiekt wiejskiego budownictwa przemysłowego – młyn Opara.

Po II Wojnie Światowej Dąbrówka Wielka weszła w skład powiatu tarnogórskiego. W 1954 roku utworzono w niej Gromadzką Radę Narodową, a w roku 1958 awansowała do rangi osiedla.

    Dąbrówka jest ośrodkiem folkloru górnośląskiego. Zachowały się tu niektóre tradycje ludowe( np. topienie Marzanny) oraz gwara śląska i stroje rozbarskie. Istniejący od roku 1911 chór „Dąbrówka” propaguje śląską kulturę nie tylko na Górnym Śląsku.

Zabytkowe obiekty architektury

-Kościół neoromański, parafialny Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych, został przebudowany wg projektu Ludwika Schneidera, z kaplicy w latach 1902-1904. Od strony południowej wmurowano tablicę ofiar lat 1914-1918 oraz 1919-1921.

-Kaplica św. Antoniego zbudowana w roku 1930 przy ul. Głównej na Dołkach

-Zakład św. Józefa, zbudowany w 1904 roku, obecnie Diecezjalny Dom Samotnej Matki i Dziecka, którym opiekują się siostry boromeuszki, przy ul. Przyjaźni 229

-Dawna Szkoła Ludowa z lat 1867-1910, przy ul. Przyjaźni 48

-Krzyż przydrożny z XIX wieku, w miejscu w którym kiedyś stała kaplica

-Dawna stacja kolejowa z 2. połowy XIX wieku przy ul. Szymanowskiego 2

-Cztery kamienne krzyże przydrożne typu „boża męka”

-We wschodniej części kaplica polna murowana

-Zabudowania przy ulicach: Przyjaźni, Jagiellońskiej, Zawiszy Czarnego, Sadowskiego, Matejki, Tuwima, Karłowicza, Wołodyjowskiego.

Zabudowę ulic Przyjaźni i Jagiellońskiej zaliczono do zespołu zabudowy chronionej z historycznym układem dróg.

Stanowiska archeologiczne

Na terenie Dąbrówki Wielkiej zarejestrowano 9 stanowisk, które wykazują na ślady osadnictwa z neolitu, wczesnego średniowiecza kultury łużyckiej.

Zabytki przemysłu i techniki

Kopalnia galmanu „Rozalia” z XIX wieku.

Miejsca pamięci narodowej

-Pomnik na skwerze przed boiskiem LZS „Orkan”. Na kamieniu wmurowano tabliczkę informującą o męczeńskiej śmierci pięciu więźniów przywiezionych z Sosnowca.

-Tablica ofiar z lat 1914-1918 oraz 1919-1921 na kościele parafialnym.    

Sport

W Dąbrówce Wielkiej znajduje się LKS ORKAN Dąbrówka Wielka. Główne dyscypliny sportu, które są trenowane to piłka nożna, szachy i gimnastyka sportowa. Prezesem klubu jest Bernard Wójcik.